Fintech là gì?
Fintech (viết tắt của Financial Technology - Công nghệ Tài chính) là sự kết hợp giữa tài chính và công nghệ. Fintech ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào lĩnh vực tài chính, tạo ra các phần mềm và ứng dụng trực tuyến giúp thực hiện các giao dịch tiền tệ và dịch vụ ngân hàng dễ dàng hơn.
Một số công ty Fintech tiêu biểu trên thế giới: Chime, Brigit, Qapital, PayPal, Stripe.
Các công ty Fintech hàng đầu tại Việt Nam: Momo, VNPAY, ZaloPay, Timo, VNPay, Moca.
Fintech là công nghệ tài chính
Quá trình phát triển Fintech
Lịch sử hình thành
Fintech bắt đầu từ những năm 1990, khi Citigroup thành lập "Hiệp hội Công nghệ Dịch vụ Tài chính" nhằm thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực công nghệ. Tuy nhiên, phải đến năm 2014, Fintech mới thực sự thu hút sự chú ý của giới quản lý và nhà đầu tư.
Theo số liệu của Statista, tổng vốn đầu tư vào Fintech toàn cầu năm 2021 đã đạt 210 tỷ USD, tăng gấp đôi so với năm 2020. Đến năm 2024, quy mô thị trường Fintech toàn cầu ước tính đạt 340 tỷ USD.
Các giai đoạn phát triển
Fintech 1.0 (1866-1987) - Giai đoạn tài chính truyền thống
Sự ra mắt của máy tính và máy ATM vào năm 1967 đánh dấu khởi đầu của Fintech hiện đại. Trong thời kỳ này, các tổ chức tài chính bắt đầu ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động nội bộ, dần thay thế các quy trình thủ công bằng giấy tờ. Công nghệ được sử dụng chủ yếu để quản lý và kiểm soát rủi ro.
Fintech 2.0 (1987-2008) - Giai đoạn số hóa dịch vụ
Đây là thời kỳ phát triển các dịch vụ tài chính truyền thống dựa trên nền tảng số. Một dấu mốc quan trọng là sự ra đời của điện thoại di động đầu tiên tại Mỹ.
Web 2.0 đã tạo nền tảng vững chắc cho Fintech 2.0, mở ra cách tiếp cận mới trong việc sử dụng internet với trọng tâm là tương tác và chia sẻ thông tin. Điều này giúp các ứng dụng, dịch vụ và nền tảng tài chính trực tuyến phát triển đa dạng hơn.
Fintech 3.0 (2009 - hiện tại) - Giai đoạn bùng nổ
Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, ngành dịch vụ tài chính đối mặt với nhiều biến động về tài chính, chính trị và công nghệ. Đây là cơ hội để mô hình Fintech phát triển mạnh mẽ và trở thành ngành công nghiệp quan trọng như hiện nay.
Công chúng đã chấp nhận và ủng hộ các mô hình dịch vụ tài chính mới do Fintech mang lại. Những mô hình này cung cấp các giải pháp tiện lợi, linh hoạt và hiệu quả hơn cho người dùng.
Quá trình phát triển của Fintech qua các giai đoạn
Vai trò của Fintech
Fintech không chỉ mang lại sự tiện lợi và giảm chi phí cho người dùng, mà còn thúc đẩy tự do tài chính bằng cách tạo cơ hội tiếp cận các sản phẩm tài chính cho hàng triệu người trên toàn cầu - những người trước đây chưa có điều kiện sử dụng dịch vụ ngân hàng.
Theo báo cáo của World Bank, tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản ngân hàng toàn cầu đã tăng từ 51% năm 2011 lên 76% năm 2021, phần lớn nhờ vào sự phát triển của Fintech.
Ngoài ra, Fintech đã giúp các tổ chức tài chính sử dụng dữ liệu phi truyền thống như lịch sử thanh toán hóa đơn, thu nhập từ cho thuê nhà để đánh giá mức độ tín nhiệm chính xác hơn. Điều này giúp những người không có lịch sử tín dụng vẫn có cơ hội tiếp cận nguồn vốn vay.
Nghiên cứu của Plaid cho thấy Fintech đang làm cho hoạt động tài chính trở nên toàn diện và gần gũi hơn. Đối với người dùng, Fintech đang thay đổi thói quen và nâng cao hiểu biết về tài chính, giúp họ tự tin hơn trong việc quản lý và đạt được mục tiêu tài chính.
Đối với người tiêu dùng, Fintech đang thay đổi thói quen tài chính
Ảnh hưởng Fintech đến ngành tài chính truyền thống
Tận dụng công nghệ vào tài chính
Fintech hoạt động dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), có khả năng nhận diện, phân tích và cung cấp dịch vụ tài chính tự động. Fintech giúp đơn giản hóa trải nghiệm tài chính hiện đại và thay đổi thói quen của người dùng từ offline sang online.
Ví dụ, cách đây hơn 10 năm, khi muốn chuyển tiền giữa các tài khoản ngân hàng, bạn phải đến quầy giao dịch. Hiện nay, chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, giao dịch được hoàn tất trong tích tắc. Ngoài ra, nhiều dịch vụ khác cũng có thể thực hiện trực tuyến như thanh toán điện tử, cho vay, đầu tư chứng khoán.
Thay đổi nguồn nhân lực tài chính
Fintech có ảnh hưởng đáng kể đến nguồn nhân lực tài chính. Nhân viên trong lĩnh vực này không chỉ cần kiến thức chuyên môn về tài chính mà còn phải thành thạo công nghệ. Điều này đòi hỏi họ phải nắm vững và thích nghi nhanh với các công nghệ mới.
Theo báo cáo của LinkedIn, nhu cầu tuyển dụng nhân sự có kỹ năng kết hợp tài chính - công nghệ tại Việt Nam tăng 45% trong năm 2024 so với năm 2023.
Với sự phát triển của dịch vụ tài chính trực tuyến, ngày càng nhiều giao dịch được thực hiện trên nền tảng số. Một nhân viên có thể hỗ trợ nhiều khách hàng cùng lúc thông qua công nghệ tự động, giảm sự phụ thuộc vào nhân lực truyền thống.
Fintech giúp đơn giản hóa trải nghiệm tài chính hiện đại
Cách thức hoạt động của Fintech
Hệ sinh thái Fintech hoạt động thông qua mối quan hệ giữa ba đối tượng chính:
Khách hàng
Khách hàng cá nhân là những người sử dụng sản phẩm và dịch vụ tài chính. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các ứng dụng công nghệ tài chính hiện nay, khách hàng cá nhân là nhóm được hưởng lợi nhiều nhất với chi phí thấp hơn, trải nghiệm tốt hơn và khả năng tiếp cận dễ dàng hơn.
Định chế tài chính
Định chế tài chính bao gồm ngân hàng, công ty tài chính, công ty bảo hiểm và công ty chứng khoán - những tổ chức đóng vai trò quan trọng trong ngành tài chính.
Nhận thức được tầm quan trọng của công nghệ, các định chế tài chính ngày càng tăng cường hợp tác với công ty Fintech để tận dụng lợi ích công nghệ, cung cấp dịch vụ tiện lợi và nhanh chóng cho khách hàng. Đồng thời, họ cũng đầu tư mạnh vào nghiên cứu nội bộ để nắm bắt công nghệ mới và giữ vững vị thế trong thị trường tài chính.
Công ty Fintech
Công ty Fintech là các tổ chức chuyên về công nghệ thông tin, cung cấp sản phẩm và dịch vụ công nghệ trong lĩnh vực tài chính. Họ tập trung vào việc ứng dụng công nghệ để mang đến giải pháp tài chính tiện lợi, nhanh chóng và đáng tin cậy.
Khách hàng của công ty Fintech có thể là người dùng cuối (cá nhân và doanh nghiệp), hoặc các định chế tài chính như ngân hàng, công ty bảo hiểm và chứng khoán.
Cách thức hoạt động của Fintech qua ba đối tượng chính
Các sản phẩm Fintech phổ biến hiện nay
Ngân hàng số (Fintech banks)
Ngân hàng số là việc số hóa các hoạt động và dịch vụ của ngân hàng truyền thống thông qua ứng dụng di động. Hiện nay, hầu hết các ngân hàng tại Việt Nam đã triển khai rộng rãi dịch vụ ngân hàng số như VCB DigiBank, TP LiveBank, BIDV Smart Banking để mang đến trải nghiệm tài chính thuận tiện cho khách hàng.
Theo NHNN, tính đến quý III/2024, toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam có hơn 150 triệu tài khoản ngân hàng điện tử, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước.
Ngân hàng số số hoá các hoạt động và dịch vụ của ngân hàng truyền thống
Thanh toán điện từ (Digital Payments)
Thanh toán điện tử là việc thực hiện giao dịch chuyển tiền, nạp tiền, rút tiền và các hoạt động tương tự trên môi trường trực tuyến. Các hình thức thanh toán điện tử phổ biến bao gồm:
- Thanh toán bằng thẻ ngân hàng
- Thanh toán qua cổng thanh toán điện tử
- Thanh toán bằng ví điện tử (Momo, VNPay, ZaloPay...)
- Thanh toán bằng điện thoại thông minh (Mobile Banking, QR Code...)
Theo số liệu từ NAPAS, năm 2024, số lượng giao dịch thanh toán điện tử tại Việt Nam đạt 16,2 tỷ giao dịch với tổng giá trị hơn 70 triệu tỷ đồng, tăng 48% về số lượng và 32% về giá trị so với năm 2023.
Thanh toán điện tử là quá trình thực hiện giao dịch trên môi trường trực tuyến
Quản lý tài chính cá nhân (Personal financial management)
Hiện nay, các hình thức đầu tư và quản lý tài chính trực tuyến phát triển đa dạng. Bạn có thể sử dụng ví điện tử như Momo, Timo hoặc các ứng dụng đầu tư như Entrade X, VnDirect,... Các ứng dụng ngân hàng số cũng đã tích hợp chức năng đầu tư như gửi tiết kiệm, đầu tư chứng chỉ quỹ và trái phiếu.
Tikop cũng là một ứng dụng Fintech tiêu biểu phục vụ quản lý tài chính cá nhân. Tại Tikop, bạn có thể tích lũy với lợi nhuận hấp dẫn lên tới 10%/năm, nạp rút nhanh chóng, cơ chế lợi nhuận kép hàng ngày mang đến cơ hội sinh lời hiệu quả. Ngoài ra, bạn có thể tham gia đầu tư chứng chỉ quỹ, bất động sản ngay trên ứng dụng.
>>>Xem thêm: Tổng hợp kiến thức quản lý tài chính cá nhân mà bạn nên biết
Các hình thức đầu tư và quản lý tài chính cá nhân trực tuyến phát triển đa dạng
Quản lý tài sản (Wealth management)
Các giải pháp Fintech hỗ trợ cố vấn tài chính và quản lý tài sản bằng cách tổng hợp thông tin tài khoản để tối ưu hóa việc quản lý và cung cấp lời khuyên tài chính toàn diện.
Ví dụ, Atom Finance cung cấp bộ sản phẩm cho phép người dùng theo dõi tất cả các khoản đầu tư tại một nơi. Stash là nền tảng đăng ký giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận sản phẩm đầu tư, cung cấp giáo dục và tư vấn tài chính với chi phí hợp lý.
Các giải pháp Fintech hỗ trợ cố vấn tài chính và nền tảng quản lý tài sản
Cho vay ngang hàng (P2P Lending)
Cho vay ngang hàng là phương thức cho vay thông qua nền tảng trung gian (website hoặc ứng dụng) kết nối người có nhu cầu vay với người cho vay. Hiện nay, một số nền tảng cho vay ngang hàng phổ biến tại Việt Nam như Fiin Credit, TIMA.
Theo Hiệp hội Fintech Việt Nam, quy mô cho vay P2P tại Việt Nam năm 2024 đạt khoảng 15.000 tỷ đồng, tăng 35% so với năm 2023.
Cho vay ngang hàng là một phương thức cho vay thông qua nền tảng chung
Công nghệ bảo hiểm (Insurtech)
Công nghệ bảo hiểm là việc phân phối dịch vụ bảo hiểm thông qua các kênh trực tuyến như website và ứng dụng số. Điều này giúp doanh nghiệp bảo hiểm tiết kiệm chi phí quản lý và cung cấp dịch vụ hiệu quả hơn. Đồng thời, khách hàng có thể chủ động tìm hiểu thông tin sản phẩm và theo dõi hợp đồng của mình.
Các công ty bảo hiểm ứng dụng công nghệ tại Việt Nam: Bảo Việt Life, PVI, FWD, Manulife.
Công nghệ bảo hiểm phân phối dịch vụ bảo hiểm thông qua các kênh trực tuyến
Tiền điện tử (Cryptocurrency)
Tiền điện tử là loại tiền kỹ thuật số được tạo ra và quản lý bằng công nghệ mã hóa, chẳng hạn như Bitcoin, Ethereum, Ripple và Litecoin. Tiền điện tử cho phép giao dịch trực tuyến, chuyển tiền và lưu trữ giá trị mà không cần sự can thiệp của bên trung gian như ngân hàng truyền thống.
Các nền tảng giao dịch tiền điện tử phổ biến: Coinbase, Binance, Blockchain.com, Remitano.
>>> Xem thêm: Crypto là gì? Các thông tin về thị trường tiền ảo mà nhà đầu tư cần biết
Tiền điện tử là một sản phẩm Fintech phổ biến
Fintech có an toàn không?
Nhìn chung, công nghệ tài chính được đảm bảo an toàn nhờ hệ thống bảo mật sử dụng mật khẩu, mã hóa dữ liệu và công nghệ sinh trắc học. Theo khảo sát của Statista năm 2024, có 72% người dân toàn cầu tin tưởng và sử dụng ứng dụng tài chính của các công ty Fintech.
Tuy nhiên, Fintech vẫn đối mặt với một số rủi ro. Gần đây, vấn đề đáng lo ngại là tình trạng lừa đảo trực tuyến nhằm chiếm đoạt thông tin cá nhân và tài khoản người dùng. Do đó, bạn nên:
- Chỉ tải ứng dụng từ nguồn chính thức
- Bảo mật thông tin đăng nhập
- Không chia sẻ mã OTP với bất kỳ ai
- Thường xuyên cập nhật phiên bản mới nhất của ứng dụng
- Kiểm tra kỹ các giao dịch trước khi xác nhận
Thực trạng thị trường Fintech tại Việt Nam hiện nay
Thị trường Fintech Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ với những con số ấn tượng:
- Theo Hiệp hội Fintech Việt Nam, quy mô thị trường Fintech Việt Nam năm 2024 đạt khoảng 18 tỷ USD, tăng 28% so với năm 2023.
- Việt Nam có tiềm năng trở thành một trong những thị trường Fintech hấp dẫn nhất Đông Nam Á nhờ dân số đông (gần 100 triệu người), tỷ lệ sử dụng internet cao (78% dân số) và mức độ chấp nhận công nghệ tốt.
- Dự kiến doanh thu từ dịch vụ tài chính kỹ thuật số tại Việt Nam đạt 12 tỷ USD vào năm 2025.
- Số lượng công ty khởi nghiệp Fintech tại Việt Nam đạt hơn 200 doanh nghiệp, tăng đáng kể so với năm 2020. Các lĩnh vực chính: thanh toán (45%), cho vay (20%), bảo hiểm (15%), đầu tư (10%), blockchain/crypto (10%).
- Thanh toán số là mảng chiếm tỷ trọng cao nhất dựa trên số lượng công ty và tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh.
- Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ nắm giữ tiền điện tử lớn thứ hai Đông Nam Á sau Thái Lan và là một trong năm quốc gia hàng đầu về công nghệ blockchain.
- Tỷ lệ nhà đầu tư có xu hướng đầu tư dài hạn và ngắn hạn khá cân bằng, cho thấy kỳ vọng tích cực về tiềm năng thị trường.
- Bảo hiểm nhúng (embedded insurance) đang phát triển mạnh, giúp thị trường Insurtech tăng trưởng nhanh chóng.
Tuy nhiên, thị trường vẫn còn một số hạn chế:
- Số lượng công ty Fintech hoạt động còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực như Singapore, Thái Lan, Indonesia.
- Hệ sinh thái Fintech còn thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể tham gia.
- Khung pháp lý quản lý Fintech còn chưa hoàn thiện và đồng bộ.
Câu hỏi thường gặp
Công ty Fintech là gì?
Công ty Fintech là một loại công ty hoạt động trong lĩnh vực tài chính và sử dụng công nghệ thông tin để cung cấp các dịch vụ tài chính hiện đại và tiện ích hơn.
App Fintech là gì?
App Fintech là ứng dụng di động hoặc phần mềm được phát triển và cung cấp bởi các công ty Fintech để cung cấp các dịch vụ tài chính thông qua điện thoại di động hoặc các thiết bị di động khác.
Fintech hoạt động như thế nào?
Fintech hoạt động bằng cách kết hợp công nghệ thông tin với lĩnh vực tài chính để cung cấp các dịch vụ tài chính hiện đại và tiện ích hơn cho người dùng.
Fintech bao gồm những gì?
Fintech bao gồm một loạt các công nghệ và dịch vụ tài chính liên quan đến sự kết hợp giữa công nghệ thông tin và ngành tài chính.
Bài viết trên đã cung cấp cho bạn một số thông tin về Fintech. Cùng đón đọc những bài viết về kiến thức tài chính của Tikop qua những lần sau nhé!
Tải ứng dụng
